HoogTij; van Polder Westzaan tot bedrijventerrein

HoogTij; van Polder Westzaan tot bedrijventerrein 

 
10 augustus 2020
Recent verscheen het boek ‘Groot Amsterdam. Metropool in ontwikkeling’ van Theo Baart. Het boek toont met fotografie en een reisverslag de ontwikkeling van de Amsterdamse metropoolregio en de plekken die ingrijpend gaan veranderen. De ontwikkeling van de Polder Westzaan tot bedrijventerrein HoogTij is uiteindelijk niet in het boek beland, maar maakte wel deel uit van de voorselectie. Baart interviewde de bewonersgroep ‘HoogTijd Leefbaar’ en portretteerde de groep op HoogTij. Hij sprak met hen onder andere over de samenwerking met de projectorganisatie van HoogTij en de manier waarop gezamenlijk inzet wordt gepleegd HoogTij voor zowel bedrijven als omwonenden aantrekkelijk te maken. Het artikel gaat mede in op het verder vergroenen en het versterken van het recreatief karakter van HoogTij waar eind 2020 in samenspraak met de bewonersgroep in voorzien gaat worden.

Bedrijventerrein HoogTij ligt onder aan Westzanerdijk aan de rand van Westzaan. Dit was tot vijftien jaar geleden landelijk gebied met een paar honderd bewoners. Door het graven van het Noordzeekanaal (1865-1876) ontstond een polder tussen de Westzanerdijk en de nieuwe Kanaaldijk. Dat werd akkerland. Aan de zuidoever van het kanaal deed de haven van Amsterdam er lang over om met kaden en kranen te arriveren. Ze kwam uiteindelijk in de jaren zestig van de vorige eeuw met de Amerikahaven, en begin deze eeuw met de Afrikahaven.

Bij de gemeente Zaanstad, waar dit gebied onder valt, ontstond eind jaren negentig het plan om extra ruimte te reserveren voor bedrijven aan het Noordzeekanaal.
De timing bleek achteraf wat ongelukkig, want door de langdurige kredietcrisis waren er op het moment dat de grond op HoogTij geschikt was om uit te geven nauwelijks bedrijven die interesse hadden voor deze nieuwe locatie. De kosten en risico’s voor de ontwikkelaars van het terrein liepen op. Het Rijksvastgoedbedrijf meldde zich wel in die tijd. Het was op zoek naar een locatie voor wat zo eufemistisch een justitieel complex heet. Bewoners aan de dijk waren niet meteen enthousiast over een groot gevangeniscomplex in de achtertuin. Maar het overleg tussen gemeente, Rijksvastgoedbedrijf en bewoners was constructief. De overheden waren niet doof voor de argumenten en wensen van de bewoners. En bewoners realiseerden zich dat je het erger kan treffen dan met een gevangenis op de weilanden. Bijvoorbeeld als er een bedrijf was gekomen dat veel overlast zou geven. Polderen in de polder leverde hier voor iedereen wat op.

Totdat bewoners zich overvallen voelden door de aankondiging dat er een vestiging zou komen van Kuehne + Nagel, een internationaal opererend logistiek bedrijf. Er kwam een vestiging op HoogTij. Vierentwintig uur per dag, zeven dagen per week zouden er zo’n 1.000 vrachtwagens aan komen rijden en weer vertrekken.

Er was al een paar jaar ongeregeld overleg tussen bewoners en de gemeente, maar deze ontwikkeling kwam voor de bewoners uit de lucht vallen. Ze organiseerden zich in 2016 in de bewonersgroep HoogTijd Leefbaar. Er werd vanaf dat moment structureel overlegd met de gemeente. Het bedrijventerrein zou niet verdwijnen, dus was het zaak om het zo goed mogelijk voor de bewoners in te passen. HoogTijd Leefbaar stelde een plan op voor een geluidswal en groene strook rondom het bedrijventerrein in ontwikkeling. De gemeente stond afwijzend tegenover dit plan, omdat het niet strookte met het uitgiftebeleid en financieel te veel impact had op de ontwikkeling van HoogTij.

In 2013 verscheen de Visie Noordzeekanaalgebied 2040 gemaakt onder leiding van de provincie en in overleg met het Rijk en de gemeenten rondom het kanaal. De functie van HoogTij als bedrijventerrein met havenactiviteiten werd hierin bevestigd. Door de verdere invulling van dit bedrijventerrein zou de geluidsdruk groter worden. De gemeenteraden en de Provinciale Staten gingen akkoord. Verzet hiertegen door bewoners bleek juridisch onhaalbaar. Ter compensatie kwamen de overheden over de brug met een regeling om woningen die meer geluidsbelasting zouden krijgen, te voorzien van een geluidswering en een ventilatiesysteem. Het systeem laat wel frisse lucht door maar geen geluid.

Maar weinig bewoners maakten gebruik van de regeling. Er bleef een substantieel deel van het subsidiebudget over. Dat was het moment, in het voorjaar van 2019, dat HoogTijd Leefbaar het eerder afgewezen idee van de groene inrichting van de publieke ruimte weer tevoorschijn haalde. Geluids- en stankoverlast haalt dit plan voor het aankleden van de omgeving niet weg maar het bedrijventerrein gaat er wel een stuk plezieriger van uitzien. Het kan nu ook een gebied worden voor wandelaars en fietsers.

De gemeente was blij met dit initiatief. Gecombineerd met het inzetten van het budget dat nog beschikbaar is voor het versterken van de openbare ruimte kan het groenplan van HoogTijd Leefbaar tot verbetering van de leef- en werkomgeving leiden van de burgers en werknemers nabij en op HoogTij.
Nu is de ontwerpfase aangebroken, stedenbouwers en landschapsarchitecten gaan verder met de uitwerking van dit initiatief, dat mede gefinancierd wordt door de partijen die een rol spelen in de industrialisatie van dit landschap.

Inmiddels is bijna alle grond van HoogTij verkocht of in optie genomen. Verderop wordt een stuk land bouwrijp gemaakt. Het bedrijventerrein komt uiteindelijk vast te zitten aan de grote vuilnisstort bij Nauerna. Op het bedrijfsgebouw staat in grote letters de geruststellende naam van dit complex: Afvalzorg.

foto van de bewonersgroep 'HoogTijd Leefbaar'Bewonersgroep 'HoogTijd Leefbaar'

Hoog contrastToegankelijkheidsverklaring